///

 



تازه ترین مطالب



پربیننده ترین مطالب

کد مطلب: 23168
تاریخ انتشار: پ, 1395/01/05 - 11:59
منطقه مغان به دلیل قدمتی که دارد، مي‌توانست موزه‌ای از ادوار مختلف تاریخ ایران را زنده نگه ‌دارد مجموعه‌اي که هنوز در بناهای تاريخي نيمه تخريبش...

به گزارش خبرنگار آران مغان، آثار تاریخی معیار و عیار تاریخ ملت ها هستند و این آثار زبان تمدن ها و بیان رخدادهای گذشته است که می تواند فضای روشنی از گذشته تاریخی مردم را به آیندگان ارائه دهد.

در این میان منطقه مغان نیز که متشکل از سه شهرستان پارس آباد، بیله سوار و گرمی می باشد به لحاظ داشتن تنوع آثار تاریخی از این امر مستثنی نبوده و یکی از مناطق غنی استان اردبیل به شمار می روند که بر اساس بررسی های انجام شده و شواهد موجود این منطقه آثار هزاره سوم و چهارم قبل از ميلاد، در بخش هاي تاریخی و اسلامی را در خود جای داده است که در این بین یکی از کلیدی ترین مناطق مغان برای مسافرت شهرستان پارس آباد محسوب می شود که روزانه محل گذر مسافران و گردشگران اردبیل و سایر استانها و در واقع شاهراهی برای عبور اتباع کشور جمهوری آذربایجان به سمت نخجوان است.

اما نکته ای که در این میان حائز اهمیت است؛ این است که پارس آباد مغان از اين سياست‌گذاري‌ها فاصله زیادی دارد. این شهرستان با وجود سرمايه‌هاي بي‌نظير تاريخي كه قدمت ديرينه منطقه مغان را اثبات مي‌كند متاسفانه با قرار گرفتن اماکن باستانی آن در حصاری از سیم خاردار از دید گردشگران و مسافران پنهان مانده است؛ با اينكه هنوز پنج روزي از نوروز 95 نگذشته، گردشگران و مسافران نوروزی برای دیدن آثار باستانی این منطقه، از استانهای دور کشورمان بار سفر بسته و به این شهرستان مي آيند تا از نزدیک با اماکن تاریخی این منطقه از جمله 'تپه نادرشاه' و قلعه 'اولتان' بازدید کنند با گلایه از بی برنامگی مسوولان و میراث فرهنگی نسبت به این موضوع، دست خالی به شهرشان برمي گردند.

این منطقه به دلیل قدمتی که دارد، مي‌توانست موزه‌ای از ادوار مختلف تاریخ ایران را زنده نگه ‌دارد مجموعه‌اي که هنوز در بناهای تاريخي نيمه تخريب این منطقه انعکاس دارد. اما آثار تاريخي پارس اباد مغان بدون ليدر مانده‌اند و در محل ابنيه باستاني، نه گردشگري حضور دارد و نه ليدر و راهنمايي كه مشخصات آن را بيان كند؛ بلکه در حصاری پنهانی و به دور از گردشگران و مسافران قرار گرفته است.

در شهرهای توریستی ایران گاهي ديده مي‌شود كوچك ترين بنا و اثر تاريخي چنان بزرگ جلوه داده مي‌شود كه موجب جذب گردشگران مي‌شود، این امر هم باعث آباداني آن محل، هم باعث ايجاد كارآفريني در اين شهرها و هم اين‌كه از تخريب اين اماكن به واسطه درآمدزايي‌شان پيشگيري مي‌شود.

می‌توان گفت که ابنيه تاريخي پارس آباد مغان در مقايسه با ابنيه تاريخي شهرهاي پرگردشگر چيزي كمتر ندارد به عنوان مثال از آثار زيباي این شهرستان تپه نادرشاه در اصلاندوز است بنايي با قدمت ديرينه بر بلنداي يك تپه، که محل تاجگذاری نادرشاه افشار می باشد و آثار دیگری که می توان به آن اشاره کرد قلعه باستانی اولتان (اولتان قالاسی) در 12 كيلومتري پارس آباد و در حاشيه رود مرزي ارس است که بانيان نخستين قلعه اشکانيان بوده اند و به واسطه استحکام و موقعيت مناسبی که داشته تا قرن دوازدهم هجری از آن استفاده شده است.

اما در این میان شنیده ها حاکیست، متاسفانه به دلیل اهمال و بی توجهی مسوولان میراث فرهنگی، قسمتي از این آثار مورد دستبرد و تاراج افراد سودجو قر ار گرفتند و امروز تنها بقایایي از این آثار بر روی تپه ها و محوطه های باستانی دیده می شود.

منطقه پارس آباد مغان داراي جاذبه هاي طبيعي و تاريخي فراواني است كه هنوز براي بسياري از مردم كشورمان حتي بوميان استان گمنام و ناشناخته باقي مانده است. طبيعت استان و منطقه پارس آباد مغان قابليت هاي زيادي و براي توسعه اكوتوريسم دارد و بديهي است كه اگر مسوولان به آنها عنايت كنند مي تواند مورد توجه گردشگران قرار گيرد. و اگر ما از اين امكانات طبيعي و تاريخي و بكر استفاده نكنيم و زمينه هاي جذب گردشگران داخلي و خارجي و ايجاد اشتغال و هم چنين كسب در آمد ارزي و ريالي و شكوفايي اقتصادي منطقه را فراهم نسازيم، آيندگان به ما چه خواهند گفت و ما چه پاسخ قانع كننده اي به آنها خواهيم داشت.

جاذبه هاي طبيعي و تاريخي فراواني در منطقه پارس آباد مغان وجود دارد كه در زير فقط به شرح مهمترين آنها پرداخته مي شود؛

ورثان يا اولتان قالاسي (Varthan)

اولتان قالاسي در 12 كيلومتري پارس آباد و در حاشيه رود مرزي ارس واقع شده است. اولتان قالاسي محوطه اي است باستاني در ساحل جنوبي رود ارس كه در كمتر از پانصد متري غرب روستايي به نام اولتان واقع است. اين روستا در 12 كيلومتري جنوب غربي شهر پارس آباد، سر راه پارس آباد به اصلاندوز، در استان اردبيل قرار دارد. محوطه ي باستاني اولتان قالاسي به شماره 2654 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است. اهالي بومي اين محوطه را (بخش ارگ يا بارودار) با نام «اولتان قالاسي» يعني قلعه ي اولتان مي شناسند.

با توجه به آثار سطحي و بررسي عكس هاي هوايي و ماهواره اي به نطر مي رسد اين محوطه ي باستاني، شهري بوده كه همچون بسياري شهرهاي كهن ايران از بخش هاي مختلفي تشكيل مي شده است؛ ازجمله بخش محصور (شارستان يا ارگ) و بخش غير محصور (بخش استقراري پيرامون شارستان كه احتمالاً بتوان از آن بعنوان «ربض» ياد كرد). اولتان قالاسي در مجموع و با احتساب ارگ حدود 33 هكتار و ربض احتمالاً بيش از 70 هكتار وسعت دارد.

این قلعه در 500 متری روستای اولتان، کنار رودخانه ارس قرار دارد و در زمين صافی به ابعاد 800 *400 متر بنا گرديده است. دور تا دور اين قلعه را ديوار بزرگ خشتی به قطر 92/5 متر احاطه کرده (قلمي، 1376، ص118). و آثار خندق بزرگی به عرض 30 متر که سه سمت آن را فرا گرفته، ديده می شود.

جبهه شمالی آن رود ارس و روستای اولتان در قسمت جنوبی اين قلعه است وضع ظاهری ساختمان مانند قلاع نظامی است، از روی برشی که قبلا بوسيله بولدوزر در دیوار شرقی قلعه ايجاد شده توانسته اند قطر ديوار و اندازه خشت های بکار رفته (10*41*41 تا 10*44*44) سانتي متر را مشخص کنند. بانيان نخستين قلعه اشکانيان بوده اند به واسطه استحکام و موقعيت مناسبی که داشته تا قرن دوازدهم هجری از آن استفاده شده است.

سفال های متنوعی که بدست آمده مؤيد اين نظر است. سفالهای بی نظير و متنوع دوره های مختلف اسلامی قلعه اولتان در خور توجه و شایان اهميت است. درون محوطه قلعه نيز تپه هايی وجود دارد که واحدهای کوچک ساختمانی بوده و ساختمانه های عمده و اصلی در ضلع شرقی قرار داشته، که به علت تغيير مسير رودخانه ارس قسمتی از آن شسته شده و از بين رفته و با وجود اين قسمت اعظم آن هنوز در زير خاک مدفون است. توان و زيبايي كه در اطراف قلعه و خود قلعه كه دارد مي تواند روزانه هزاران نفر گردشگر داخلي و خارجي را به خود جذب كند و ضمن ارز آوري، صدها شغل نيز ايجاد كند.

 

تپه نادري

تپه نادر كه از تپه هاي باستاني و تاريخي شهرستان پارس آباد و محل تاج گذاري نادرشاه افشار است، در بخش اصلاندوز مغان واقع است.

تپه نادری (نادرشاه) تپه عظيم نادر در جنوب غربی شهر اصلاندوز در منتهای رود ارس و دره رود قرار دارد بلندی اين تپه 30 متر و محيط اطراف آن حدود 1500 متر و طول آن 120 متر و عرض آن حدود 100 متر است ظاهرا اين محل در سده های متمادی واحد مسکونی بزرگی را تشکيل مي داده از هزاره اول پيش از ميلاد تا اواخر سده يازدهم هجری قمری مسکون بوده شايد قدمت آن تا هزاره سوم و چهارم قبل از ميلاد نيز برسد.

از اشيای مکشوفه در آن می توان از سفال خشت پخته دوران پارتی سفالهای منقوش دوره اسلامی تعداد زيادی سنگ اپسيدين به حالت تيغه و سنگ خام را نام برد تپه نادری از منظر تاريخی قابل توجه است در اين مکان بود که نادرشاه جهت خلع شاه طهماسب دوم صفوی انجمن بزرگی تشکيل داد و سران کشور و بزرگان را به دشت مغان فرا خواند که منجر به خلع طهاسب ميرزا و رسيدن وی به تخت سلطنت شد. اين تپه را مي توان به بهسازي و خارج كردن از محوطه نظامي به يكي از مهمترين جاذبه هاي تاريخي و طبيعي منطقه تبديل كرد و هر ساله علاقمندان بسياري را از اطراف و اكناف به خود جلب نمايد.

 

گورستانهای قديمي

در پهنه دشت مغان همه جا گورستان های وسيع و اغلب منسوب به هزاره اول ق.م وجود دارد که بيشتر آن ها در معرض تجاوز و حفاری قاچاق قرار گرفته و می گيرد.

 

در نزديکی اصلاندوز گورستانهای قوش اوتران، قلی بيگلو، اخجی، گدائيلو، گل تپه و کرار واقع، که مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد است گورستانهای باستانی در دامنه کوهها و رودخانه ها که آفتابگير و رو به مشرق و طلوع آفتاب است انتخاب شده زيرا آفتاب و آب در مذهب ميترائيسم جنبه تقدس دارد، گورستانهای مربوط به هزاره پيش از ميلاد، قلی بيگلو و قوش اوتران و ساير گورستانهای مکشوفه و گورستانهای عهد ساسانی (اخجی) بدون استثنا دارای چنين مشخصاتی هستند. طرز تدفين بواسطه آهکی بودن خاک که باعث از بين رفتن و پوسيدگی استخوان می شود، به طور کلی معلوم نشد اما قطعه استخوانهای کوچک کاسه سر و قلم پا نشان می دهد که جهت مردگان شرقی، غربی و سر و صورت روبروی آفتاب قرار داشته است.

گزارش از مرتضی بری

انتهای پیام/

 

دیدگاه‌ها

من از یکی شنیدم که دز 40 متری زیر قلعه اولتان قلعه ای دیگر وجود دارد
ارسال نظر